6 Etiud-Kaprysów na skrzypce - Antoni Cofalik

Prezentowany zbiór duetów na skrzypce powstał z myślą kształtowania świadomości muzycznej młodych muzyków w trudnej dziedzinie wykonawstwa, jaką jest muzyka kameralna. Moim celem nie było jednak wyłącznie rozwijanie słuchu i intelektu uczniów, lecz przede wszystkim obdarowanie ich przyjemnością wspólnego muzykowania.

Łatwe opracowanie tematów filmowych na skrzypce. Dodatkowo na dołączonej płycie CD można znaleźć pełne wykonania utworów oraz akompaniamenty. Spis treści zamieszczony jest obok na okładce.

Kolorowo ilustrowany zbiór zawiera krótkie utwory na skrzypce i fortepian, przeznaczone dla uczniów pierwszych klas skrzypiec.

Nowe opracowania muzyki filmowej Wojciecha Kilara na skrzypce (lub flet) i fortepian. Idealne do muzykowania w domu, szkole i grywania na spotkaniach towarzyskich. W dwóch zeszytach znajdą Państwo najpopularniejsze transkrypcje tematów i utworów filmowych z produkcji polskich i zagranicznych takich jak: Dracula, Pianista czy Pan Tadeusz.

Szkoła Sassmannshausa na skrzypce dla dzieci 4 tom rozwija bardziej zaawansowane umiejętności ucznia, który na tym etapie powinien już sięgnąć po literaturę koncertową.

Szkoła Sassmannshausa to publikacja ceniona przez nauczycieli na całym świecie. Pierwsze dwa zeszyty tej 4 częściowej metody, mają za zadanie w łatwy i przystępny sposób wprowadzić dziecko w świat gry skrzypcowej. Może być stosowana w nauce dzieci już od 4 roku życia!

Co czyni tę metodę wyjątkową?

- Kolorowe ilustracje oraz duża czcionka nut i tekstów piosenek zachęcają do gry nawet najmłodsze dzieci.
- Dzieci od pierwszych lekcji przyzwyczajają się do czytania nut oraz do gry zespołowej.
- Uczeń opanowuje melodie i gamy w różnych pozycjach już w pierwszym roku nauki tak, by nie musiał się ograniczać wyłącznie do wykonywania utworów w pierwszej pozycji.
- Zaawansowane techniki gry skrzypcowej wprowadzone są w podstawowej formie.

Popularne utwory na skrzypce i fortepian - zeszyt 1

Utwory w publikacji:
Vittorio Monti - Czardasz
Antonin Dworzak - Humoreska
Henryk Wieniawski - Kujawiak
Luigi Boccherini - Menuet
Nikołaj Rimski-Korsakow - Pieśń hinduska
Enrico Toselli - Serenada
Johannes Brahms - Walc

Zbiór 33 polskich pieśni patriotycznych w opracowaniu na skrzypce z fortepianem. Opracowanie Małgorzata Kołłowicz

Czerwone jabłuszko to 22 Etiudy dwudźwiękowe na Skrzypce oparte na motywach popularnych piosenek opracowane przez Pawła Wójtowicza

W zeszycie: Albinoni T. - Adagio; Bach J. S. - Ave Maria; Beethoven L. v. - Dla Elizy; Borodin A. - Tańce połowieckie (z opery Kniaź Igor); Temat łabędzi (z baletu Jezioro Łabędzie); Dworzak A. - Humoreska op. 101 nr 7; Mendelssohn-Bartholdy F. - Marsz weselny (z suity Sen nocy letniej); Mozart W. A. - Marsz turecki; Schumann R. - Marzenie, Rimski-Korsakow M - Lot trzmiela (z opery Bajka o carze Sułtanie);

Zbiór drobnych utworów Zdzisława Musiała na szkolny zespół kameralny (skrzypce, flet, wiolonczela, trąbka, saksofon, klarnet, obój, fagot).

Publikacja zawiera Menuet Luigi'ego Boccherinini"ego, w opracowaniu na skrzypce dla średnio-zaawansowanych wykonawców.

Publikacja zawiera Taniec węgierski nr 5 Johannesa Brahmsa, w opracowaniu na skrzypce dla średnio-zaawansowanych wykonawców.

Publikacja zawiera - Temat Łabędzi - z baletu Piotra Czajkowskiego "Jezioro Łabędzie" - scena nr 9, w opracowaniu na skrzypce dla średnio-zaawansowanych wykonawców.

Publikacja zawiera Pieśń Solvejgi (z II suity "Peer Gynt") Edvarda Griega, w opracowaniu na skrzypce dla średnio-zaawansowanych wykonawców.

Publikacja zawiera "Kujawiak" Henryka Wieniawskiego, w opracowaniu na skrzypce i fortepian, dla średnio-zaawansowanych wykonawców.

Utwory z bajki Reksio w opracowaniu na skrzypce i dwoje skrzypiec z fortepianem.

duety na skrzypce

na Skrzypce i Fortepian z towarzyszeniem orkiestry symfonicznej

na skrzypce solo

Publikacja zawiera 32 utwory w opracowaniu Grażyny Radkowskiej na skrzypce z fortepianem, dla początkujących wykonawców.

na skrzypce z fortepianem

na skrzypce z fortepianem

na skrzypce z fortepianem

na skrzypce z fortepianem

na skrzypce z fortepianem

Aleksander Pogorilec - 8 Łatwych utworów na skrzypce z fortepianem

na skrzypce z fortepianem

na skrzypce z fortepianem

na skrzypce z akompaniamentem

Zeszyt nutowy - notatnik w formacie A4 stojącym (210 x 297 mm), w oprawie miękkiej na spirali - 12 linii.
Wygodny do notowania nut. 96 kartek.

Zeszyt nutowy - notatnik w formacie A4 stojącym (210 x 297 mm), w oprawie miękkiej na spirali - 12 linii.
Wygodny do notowania nut. 32 kartki.

Skąd jest muzyka, większa niż człowiek, góra, a może nawet cały świat? Czy można ją zobaczyć, zamykając oczy? Wanda Wiłkomirska zamykała oczy, kładąc smyczek na strunach skrzypiec, by przenieść siebie i słuchaczy do miejsca, które dla innych jest niedostępne. Do miejsca, z którego nie chciała wracać, z którego nie wróciła.

„Gama i pasażerowie” to muzyczna seria książek dla dzieci, której bohaterowie ukrywają się w dźwiękach klawiszy fortepianu: białych i czarnych. Przygody, opowieści, historyjki, bajki, zabawne perypetie i przypadki dwunastu wybitnych polskich muzyków XX i XXI wieku opowiadają wspaniali autorzy – twórcy słów i obrazów.

Ilustrator: Julia Cybis
Seria: Gama i Pasażerowie
Wersja językowa wydania: pol
Liczba stron: 48
Oprawa: miękka
Nr wydania: 1
Rok wydania: 2019
Postaci: książki
Format: 170 x 210 mm

Zbiór zawiera 8 najpopularniejszych utworów muzyki klasycznej na ślub w opracowaniu na skrzypce w systemie Violin Play Along.

Zbiór zawiera 8 utworów muzyki klasycznej znanych kompozytorów: J.S. Bach, L. van Beethowen, J. Brahms, N. Rimski-Korsakow, A. Vivaldi, W. A. Mozart, J. Pachelbel, J. Massenet, w opracowaniu na skrzypce w systemie Violin Play Along. Poziom średnio zaawansowany.

"Utwór powstał na zamówienie Leopold-Mozart-Kuratorium Augsburg e.V., partnera Uniwersytetu Augsburgskiego we współpracy z Mozartbüro Miasta Augsburga z przeznaczeniem na 10. Międzynarodowy Konkurs Skrzypcowy im. Leopolda Mozarta 2019.
Tytuł nie przypadkiem zawiera w sobie słowa solo i sole (słońce) - Soleos jest bowiem przełożeniem na język muzyki powolnego rozpalania się gwiazdy, które nieuchronnie prowadzi do maksymalnego wrzenia. Utwór składa się z czterech części o podobnym czasie trwania. Wewnętrzne napięcie tej kompozycji narasta od środkowego punktu czwartej części, by w następującej tam kulminacji osiągnąć wyładowanie.
Partia skrzypiec wykorzystuje różnorakie sposoby artykulacji, takie jak sul ponticello, ricochet, saltando, efekty szumowe, a także grę w najwyższym możliwym rejestrze. Instrument solowy nie ucieka przy tym ani przed kantyleną, ani przed wirtuozerią. W kilku miejscach odnaleźć tu można dalekie nawiązania do figur stylistycznych muzyki Leopolda Mozarta i jego epoki.
W tym utworze po raz kolejny zastosowałam metodę iluzorycznej wolności partii elektronicznej, co pozwala na pewną swobodę wykonawczą solisty. Chciałabym, by Soleos był interpretowany tak, żeby za każdym razem brzmiał inaczej. Mimo precyzyjnego zapisu wykonawca może bowiem znaleźć tu materiał do stworzenia osobistej wizji tego utworu." [Elżbieta Sikora]

Utwór powstał dzięki wsparciu finansowemu Forberg-Schneider-Stiftung.

Nagranie dostępne jest na stronie www.pwm.com.pl/sikora/soleos/index.html

Seria: Strumento
ISMN 979-0-2740-2568-7
Wersja językowa wydania: eng, pol
Liczba stron: 20
Oprawa: miękka
Nr wydania: 1
Rok wydania: 2019
Postaci: instrumenty muzyczne, instrument solo + cd / audio access
Format: N4 stojący (235x305 mm)

33 utwory Joe Passa, w transkrypcji na instrumenty w stroju C. Zapis nutowy wraz z tabulaturą.

Zbiór zawiera 8 utworów z filmu La La Land w opracowaniu na skrzypce w systemie Violin Play Along.

Zbiór zawiera 8 utworów w opracowaniu na skrzypce w systemie Violin Play Along.

30 hitów filmowych opracowanych na dwoje skrzypiec, dla skrzypków zaznajomionych z pierwszą pozycją i swobodnie czytających podstawowe rytmy. Każda dwustronicowa aranżacja piosenek w tej kolekcji zawiera partię skrzypiec 1 i skrzypiec 2, z których każde wykonuje po kolei melodię, aby uzyskać zabawne i jednocześnie wymagające doświadczenie zespołowe.
Znajdziemy tu nuty do największych przebojów z filmów La La land, Mamma Mia, A Star Is Born, Toy Story i innych.

Zbiór zawiera 8 utworów, z filmu Walta Disneya - Piraci z Karaibów, w opracowaniu na skrzypce, w systemie Violin Play Along.

Zbiór zawiera 8 utworów jazzowych, w transkrypcji na skrzypce, w systemie Violin Play Along.

Zbiór zawiera 8 najbardziej znanych piosenek zespołu The Beatles na skrzypce w systemie Violin Play Along.

Otakar Sevick był czeskim muzykiem i nauczycielem gry na skrzypcach, który napisał wiele opracowań, metod i narzędzi dydaktycznych. Wiele z nich jest nadal ważnych. Jego metody gry na skrzypcach są nadal użyteczne sto lat później, a jego opracowania nie mają sobie równych. Ten tom 40 studiów poświęconych technice prawej ręki obejmuje ćwiczenia z arpeggio, triol, gry staccato, gry legato i nie wiele innych.

Fantastyczna kolekcja 14 klasycznych utworów w aranżacji na skrzypce, dla wykonawców początkujących i średnio-zaawansowanych. Ta zupełnie nowa książka jest najnowszym dodatkiem do najlepiej sprzedającej się serii Abracadabra, oferując przystępne dłuższe aranżacje z fantastycznymi podkładami muzycznymi - idealne do występów koncertowych lub po prostu dla większej zabawy muzycznej. 14 utworów prezentuje całą gamę klasycznych faworytów, od Purcella i Haendla do Bizeta i Bartoka.  

Abracadabra Violin jest doskonałą książką przeznaczoną zarówno dla uczniów uczących się grać na skrzypcach, jak i nauczycieli. Zawiera popularne melodie, również duety, tria i partie dla nauczyciela starannie stopniowane w 20 krokach. Podręcznik można również z powodzeniem wykorzystać do samodzielnej nauki gry na skrzypcach.

Abrakadabra Skrzypce zawiera też dwie płyty CD z wykonaniami utworów i podkładami, zawierającymi wybrane podkłady orkiestrowe.

Publikacja zawiera miniaturę Noc (Romanza)- op. 44 nr 1, rosyjskiego kompozytora Antona Rubinsteina, w opracowaniu na skrzypce dla średnio zaawansowanych wykonawców.

Zbiór zawiera 8 tradycyjnych melodii celtyckich, w łatwym opracowaniu na skrzypce, w systemie Violin Play Along.

na 2 Skrzypiec z Fortepianem

Publikacja zawiera 15 piosenek z filmów Disneya (m.in. Tarzan, Mulan, Księga Dżungli), w łatwym opracowaniu na skrzypce.
Akompaniamenty i pełne wykonania utworów dostępne są w formie Audio Access – pliki można pobrać bezpłatnie z internetu, wpisując kod podany w publikacji.

Metody zawarte w podręczniku “Early String Ensemble Playing”  zachęcają do rozpoczęcia wspólnego grania na jak najwcześniejszym etapie nauki gry na instrumentach smyczkowych. Pierwsze piosenki można wykonywać w kanonie, każdy utwór jest zapisany na skrzypce, altówkę i w kluczu basowym, dzięki czemu te trzy instrumenty smyczkowe mogą grać razem w dowolnej liczbie i kombinacji...

- Pierwsze kroki w grze w zespołach smyczkowych
- 20 utworów i kanonów na skrzypce, altówkę i wiolonczelę lub na dwoje skrzypiec i wiolonczelę
- Zawiera partie na I skrzypce, II skrzypce, altówkę, wiolonczelę.
- Bardzo łatwe do zagrania

Publikacja zawiera Pieśń wiosenną (z suity "Sen nocy letniej") Felixa Mendelssohna - Bartholdy'ego, w opracowaniu na skrzypce dla średnio-zaawansowanych wykonawców.

Wesołe i często melancholijne melodie Irlandii dobrze nadają się do łatwego repertuaru kwartetu smyczkowego lub zespołu. Wspaniałe utwory, takie jak „A Lovely Lass” i „The Foggy Dew”, zaaranżował Georg A. Speckert na dwoje skrzypiec, altówkę i wiolonczelę. We wszystkich utworach altówkę można zastąpić trzecimi skrzypcami. „Fiddle Tunes” należy do serii „Easy String Ensemble”.

Wybór 100 melodii z klasycznego repertuaru w opracowaniu na skrzypce dla początkujących, będącego wynikiem wieloletnich badań i doświadczenia Andrei Cappellari w nauczaniu muzyki. Uczniowie w każdym wieku będą mogli wykonywać melodie kompozytorów klasycznych już od pierwszych lekcji. Wszystkie 100 krótkich melodii składa się z minimum trzech i maksymalnie ośmiu nut. Używane są tylko podstawowe wartości rytmiczne, od ósemki do całej nuty. W podręczniku zamieszczono proste akompaniamenty fortepianowe.

W książce znajdziemy unikalny kod, dzięki któremu można uzyskać dostęp online do nagrań akompaniamentu fortepianowego i, dla wybranych melodii, również partii drugich skrzypiec.

Koncert skrzypcowy g-moll został zrekonstruowany z zaginionego koncertu skrzypcowego, który zachował się wyłącznie w opracowaniu Bacha na klawesyn, a mianowicie jako Koncert klawesynowy f-moll (BWV 1056). Partii skrzypiec w tej partyturze towarzyszy partia fortepianu stworzona w przejrzysty sposób, tak aby dać swobodę interpretacji i możliwość uzupełniania harmonii według własnego uznania akompaniatora.

Publikacja zawiera utwór "Nad pięknym, modrym Dunajem" Johanna Straussa - syna, w opracowaniu na skrzypce dla średnio zaawansowanych wykonawców.

Kolędy i pastorałki na dwoje skrzypiec.

Zbiór zawiera 14 utworów w opracowaniu na skrzypce w systemie Violin Play Along.

19 duetów dla początkujących instrumentalistów o wielu możliwościach doboru instrumentów:

Głos I: skrzypce, flet, obój, klarnet, wibrafon, altówka, róg, saksofon altowy lub tenorowy

Głos II: skrzypce, wibrafon, marimba, altówka, klarnet, wiolonczela, fagot, eufonium, baryton lub puzon

Publikacja zawiera partyturę oraz głosy dla wszystkich instrumentów, które mogą grać poszczególne partie. Utwory w publikacji to między innymi: J. Chr. Bach Allegretto, H. Berens Andante, J. Krieger Bourree, W. A. Mozart Menuet, J. Haydn Taniec niemiecki.

Seria Ad Libitum daje grającym możliwość dowolnego dobrania składu (smyczkowego, dętego, perkusyjnego lub mieszanego) spośród instrumentów wskazanych w partyturze. Materiał został przygotowany tak, by korzystać z niego mogli uczniowie szkół muzycznych oraz dorośli, grający dla własnej przyjemności, dlatego też poziomy trudności dostosowane są do obu tych grup.

W tomie Łatwe kwartety oprócz niezależnych autorów można znaleźć szereg prac, które można wykonać razem, tworząc zestawy. W ten sposób z krótkich utworów, które można również stosować osobno, mogą powstać cykle, które mogą ożywić mały koncert krajowy, pokaz instrumentu lub program występu na uroczystą okazję. Oprócz sekwencji tańców renesansowych, aranżacji chórów Bacha, dzieł chóralnych i tańców klasycznych, zróżnicowana treść obejmuje także ruchy romantyczne odpowiednie do przyjemnego tworzenia muzyki domowej.

Publikacja zawiera miniaturę skrzypcową Polonez "Pożegnanie ojczyzny" Michała Kleofasa Ogińskiego, w opracowaniu na skrzypce dla średnio zaawansowanych wykonawców.

Łatwe utwory na dwoje skrzypiec z fortepianem.

50 transkrypcji nuta po nucie (note-for-note transcriptions) nagranych solówek Milesa Davisa, które można zagrać na dowolnym instrumencie C.

Msza święta ku czci świętej siostry Faustyny na sopran, skrzypce i organy skomponowana przez Bernarda Stielera.

na 2 Skrzypiec z Fortepianem

na 2 Skrzypiec z Fortepianem

Piękne polskie kolędy w opracowaniu na kwartet smyczkowy.

/skrzypce I, skrzypce II, skrzypce III (altówka), wiolonczela/

utwory na dwoje i troje skrzypiec z fortepianem

na troje skrzypiec

10 znanych utworów pop-rock starannie wybranych i zaaranżowanych na skrzypce dla początkujących instrumentalistów.  
W książce zawarty jest kod dostępu do nagrań online, które można odtworzyć lub pobrać na swoje urządzenie: nagrania utworów na rzeczywistych instrumentach, dzięki czemu można odsłuchać, jak powinien zabrzmieć dany utwór oraz podkłady muzyczne.

Zbiór zawiera 8 przebojów zespołu Queen, w opracowaniu na skrzypce, w systemie Violin Play Allong.

Publikacja zawiera miniaturę „Marzenie” Roberta Schumanna, w opracowaniu na skrzypce dla średnio zaawansowanych wykonawców.

Dziesięć sonat Beethovena na fortepian i skrzypce, obok tych Mozarta, stanowi serce tego gatunku muzyki klasycznej. Idąc śladem późnych sonat Mozarta, Beethoven pozwala partii skrzypiec na coraz większą niezależność od partii fortepianu.

Metoda gry na skrzypcach Eta Cohen - Księga druga to kompletny przewodnik dla początkujących skrzypków, który jest kontynuacją pierwszej części.

Publikacja ta pełna jest zabawnych i wciągających utworów, z wyraźnymi fotografiami ilustrującymi technikę gry na skrzypcach każdego utworu. To całkowicie poprawione i zaktualizowane wydanie, zawiera dwie płyty CD z nagranymi utworami demonstracyjnymi wszystkich utworów.

The Violin Collection to idealna kolekcja utworów klasycznych dla ucznia występującego po raz pierwszy w konkursie lub recitalu. Wszystkie utwory można grać wygodnie w pierwszej pozycji. Książka zawiera dostęp do nagrań akompaniamentów fortepianowych online do każdego utworu.

W tym zbiorze znajduje się 12 współczesnych hitów idealnych dla początkujących skrzypków. Zawiera on dostęp online do utworów demonstracyjnych, do pobrania lub streamingu, które pomogą Ci usłyszeć, jak dany utwór powinien brzmieć.

na dwoje i troje skrzypiec z fortepianem

 Duets for Violin and Viola - to kolekcja 40 klasycznych utworów w opracowaniu na duety smyczkowe.

Publikacja zawiera krótki utwór "Czardasz" V. Monti'ego, w opracowaniu na skrzypce dla średnio-zaawansowanych wykonawców.

Allegro z Serenady nr 13 G-dur W. A. Mozarta na smyczki Eine Kleine Nachtmusik KV525 w aranżacji Romana Kima na skrzypce solo.

Serenada G-dur nr 13 KV 525 znana na całym świecie jako Eine Kleine Nachtmusik (Odrobina nocnej muzyki) jest jednym z najbardziej znanych utworów Wolfanga Amadeusza Mozarta. Choć napisana została na kwartet smyczkowy najczęściej możemy ją usłyszeć w wykonaniu orkiestry smyczkowej.
Roman Kim opracował pierwszą część serenady na skrzypce solo. Zagranie tego utworu nie jest łatwe, gdyż wymaga od wykonawcy zaawansowanych umiejętności gry na skrzypcach. W nutach pojawiają się akordy 2, 3, a nawet 4 -dźwiękowe, pizzicato lewą ręką i wiele innych wyzwań. Mistrzowskie wykonanie tego bardzo znanego, ale trudnego technicznie utworu Mozarta na skrzypcach solo na pewno zrobi wrażenie na słuchaczach.

Publikacja zawiera utwór "Marsz turecki" Wolfganga Amadeusa Mozarta, w opracowaniu na skrzypce dla zaawansowanych wykonawców.

na dwoje skrzypiec

Publikacja zawiera kolekcję 50 hitów w stylu pop/rock, na skrzypce ze specjalnie nagranymi podkładami muzycznymi (dostępnymi online).

Playalong 50/50: Violin - zawiera pełne wersje wykonawcze wszystkich utworów, partie instrumentalne są pominięte, dzięki czemu można grać razem z nagranymi akompaniamentami.

Publikacja zawiera 24 melodie najlepszych kompozytorów klasycznych, w łatwych aranżacjach na duet dla dwóch instrumentalistów m.in.: Air on the G String - Blue Danube Waltz - Canon in D - Eine Kleine Nachtmusik - Hallelujah Chorus - Jesu, Joy of Man's Desiring - Minuet in G Major - Ode to Joy - Pictures at an Exhibition - Sheep May Safely Graze - Trumpet Voluntary - William Tell Overture i wiele innych.

„Szkoła pomyślana została jako podręcznik do nauczania początkowego dla dzieci w różnym wieku. Można ją wykorzystywać zarówno w nauczaniu szkolnym, jak i przedszkolnym. Materiał uzupełniają gamy, krótkie ćwiczenia, etiudy oraz opatrzone tytułami drobne utworki. Całość została podzielona na dwie części. W pierwszej części uczeń zapoznaje się z podstawowymi elementami techniki skrzypcowej. Część druga obejmuje zmiany pozycji, jeden z najbardziej 'skrzypcowych” rodzajów artykulacji - staccato, bardziej skomplikowane układy rytmiczne - rytm sicilianowy, triole, synkopy, oraz ozdobniki. Fotografie i rysunki mogą stanowić istotną pomoc dla ucznia podczas jego pracy domowej. Nowością tego podręcznika jest wyraźne wyartykułowanie poszczególnych problemów - zadań oraz ich powiązanie w jedną konsekwentną całość.

Publikacja zawiera utwór Ave Maria, w opracowaniu na skrzypce dla średnio-zaawansowanych instrumentalistów.

Publikacja zawiera utwór Dla Elizy - Ludwiga van Beethovena, w opracowaniu na skrzypce dla średnio-zaawansowanych instrumentalistów.

Małe abc na skrzypce powstało z myślą o cztero- i pięciolatkach wykazujących wczesne zainteresowanie muzyką, których opiekunowie chcieliby wprowadzić do świata pięknie zorganizowanych dźwięków jeszcze przed zapisaniem ich do szkoły. W pięknie opracowanym graficznie zbiorku znalazło się 36 krótkich utworków, piosenek dziecięcych, muzycznych opowieści, które dzieci mogą sobie najpierw wyklaskać, niektóre zaśpiewać, a po pokazie nauczyciela – zagrać. Powiększone i umieszczone na szerokiej pięciolinii nutki ułatwią podopiecznym ich odczytanie, a następnie zapamiętanie granych melodii. W zbiorze znajduje się również prosty akompaniament fortepianowy.

Łatwy Chopin na skrzypce z fortepianem - opracowanie: Małgorzata Kołłowicz